مرتضى مطهري
175
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
دم در اتاق مىگذارند و او نمىتواند از جا حركت كند . بعد از دو ساعت كه سراغش مىروند مىبينند آن آش سر جاى خودش هست و ميرزا حاضر نشده به زن و بچه اش طبق قاعده خودش فرمان بدهد . مرحوم آقا شيخ محمد رضاى زنجانى كه در مشهد بوده است ، براى دخترش يك ماهانه مقرر كرده بود در عوض فرمانهايى كه احياناً در خانه به او مىداد . الآن هم هر اندازه عدالت و تقوا و پرهيز از تعدى و تجاوز هست ، به اندازه اى است كه دين نفوذ دارد . آقاى نهرو معروف بود كه مرد دموكراتى است ولى اين دموكراسى در حدود داخله هند بود ، از خودپرستى ملى هند كه خارج مىشد نبود . دليل بزرگش قضيه كشمير است . مىدانيم كشمكشى است ميان هند و پاكستان بر سر كشمير . سياستهاى بينالمللى عمداً آنجا را به همين صورت درآوردهاند و هريك از هند و پاكستان مدعى مالكيت كشمير است . كشمير رابط پاكستان غربى و شرقى از طرف شمال است . اگر كشمير را حذف كنيم ، پاكستان غربى و شرقى از راه زمين به يكديگر راه ندارند . مكرر اين راه حل عادلانه پيشنهاد شد كه به آراى عمومى اهل كشمير مراجعه شود . هند ، يعنى هند نهرو و هند بعد از نهرو ، هرگز زير بار اين حرف حساب نمىرود ، چرا ؟ چون اكثريت مردم كشمير مسلمانند و مىخواهند به پاكستان ملحق شوند . اين در كارهاى كوچك ، اما در مقياس جهانى ؟ 2 . در باب هريك از دو مطلب بالا پرسش چنين است كه پيامبران چه كشف تازه اى در اين دو زمينه كردهاند ؟ هر دو مطلب را ( هم خدا را و هم عدالت را ) بشر در فلسفه نظرى الهى و در فلسفه عملى اجتماعى توانسته كشف كند . جواب اين است كه اولًا در مرحله كشف نيز خداى پيامبران با خداى فلاسفه متفاوت است . خداى پيامبران يك حقيقت محبوب و مطلوب و نزديك و آميخته با جان بشر است ، و خداى فيلسوفان يك